Chọn máy ép bùn trục vít cho nhà máy đường cần xác định đúng dòng bùn và tải trong mùa ép. Không dùng tổng lượng bã, bùn lọc nước mía hoặc công suất ép mía để thay cho lượng bùn mà tuyến máy ép thực sự phải nhận.
1. Ba dòng vật chất không nên đánh đồng
Hướng dẫn ngành đường của IFC phân biệt bã mía, bùn trong quy trình sản xuất và bùn từ xử lý nước thải. Nguồn và thành phần khác nhau khiến phương án thu gom, tách nước và sử dụng sau đó cũng cần đánh giá riêng.
| Dòng | Vị trí cần nhận diện | Không suy diễn |
|---|---|---|
| Bã, xơ mía | Tuyến ép và thu hồi trong sản xuất | Không coi là bùn cấp tiêu chuẩn cho cụm ép đa đĩa |
| Bùn lọc trong sản xuất đường | Công đoạn làm sạch nước mía và lọc | Không áp ngay kết quả của bùn sinh học |
| Bùn xử lý nước thải | Bể lắng, tuyến hóa lý hoặc sinh học | Không mặc định có cùng chất lượng với bùn lọc sản xuất |
Phạm vi hướng dẫn dưới đây là khảo sát bùn của hệ thống xử lý nước thải. Nếu cơ sở cần ép một dòng phụ phẩm khác, phải nêu đúng nguồn trong yêu cầu kỹ thuật và lấy mẫu riêng.
2. Tính tải đầu vụ, cao điểm và cuối vụ
Ghi Q và DS theo các giai đoạn sản xuất, lịch xả bùn và thời gian máy thực sự có thể hoạt động. Tải chất khô tính bằng Q × ρ × DS/100. Cùng một tổng lượng bùn/ngày nhưng thời gian ép ít hơn sẽ làm yêu cầu kg-DS/h và m³/h trong giờ chạy tăng.
Ví dụ giả định: 80 m³ bùn/ngày ở DS 1,5%, ρ = 1.000 kg/m³ tương đương 1.200 kg-DS/ngày. Nếu có 12 giờ ép hữu ích, tải trung bình cần xử lý là 100 kg-DS/h và Q khoảng 6,67 m³/h. Ví dụ chưa bao gồm dự phòng tải đỉnh, không phải kết quả của một nhà máy hay công suất model.
Tải thiết kế cần xét các đợt xả tập trung, khả năng chứa bùn khi máy dừng và lịch bảo trì. Không mặc định cộng một tỷ lệ dự phòng giống nhau cho mọi nhà máy; phải ghi rõ sự kiện nào cần dự phòng và thời gian phục hồi cho phép.
3. Kiểm tra xơ, cát và dòng cấp trước khi thử
Lấy mẫu và quan sát tuyến đầu vào để nhận diện xơ dài, mảnh rác, cát và cặn cứng. Mức tiền xử lý phải theo tạp chất thực tế và giới hạn thiết kế của bơm/cụm ép. Cơ chế hỗ trợ tự làm sạch khe đĩa không thay cho tách xơ hoặc loại bỏ vật lạ.
Khi cần sàng dòng đầu vào, đối chiếu tải rác, kích thước cần giữ, Q cực đại và cao độ với nhóm máy tách rác trống quay. Đây là bước chọn thiết bị tiền xử lý riêng, không có nghĩa lắp một máy tách rác bất kỳ sẽ bảo vệ đủ cho mọi dòng bùn.
Cần xác định tuyến nước lọc và nước rửa quay về đâu, mức tiếp nhận của trạm trong giờ cao điểm và phương án tránh nước mưa/nước sạch làm tăng tải không cần thiết. Các thay đổi này phải dựa trên sơ đồ công nghệ tại cơ sở.
4. Thử polymer và vận hành trên mẫu mùa vụ
- Lấy mẫu riêng cho các nguồn bùn hoặc trạng thái vận hành khác nhau; ghi tỷ lệ trộn nếu sử dụng bùn trộn.
- Thử tạo bông với loại, liều và cách pha polymer rõ ràng; đánh giá cả nước thoát và độ bền bông sau bơm.
- Chạy thử ở tải dự kiến, giữ đủ thời gian để trạng thái ổn định rồi đo DS bánh, thu hồi chất rắn, nước rửa và mức can thiệp.
- Kiểm tra khởi động lại sau dừng theo hướng dẫn nhà sản xuất, vì mùa vụ có thể gồm thời gian dừng xen kẽ; ghi những điều kiện chưa được thử.
Không tự tăng tốc vít hoặc siết cửa xả để bù công suất thiếu. Điều chỉnh cần nằm trong dải được duyệt, quan sát dòng motor, chất lượng nước lọc và khả năng thoát bánh. Nếu không đạt tải mà vẫn giữ chất lượng, cần xem lại tạo bông, tiền xử lý hoặc cấu hình thiết bị.
5. Bánh bùn, bảo trì và chi phí cả mùa
Độ khô phải được báo dưới dạng DS hoặc độ ẩm với cơ sở rõ ràng. Đo cân bánh và lấy mẫu tương ứng; không dùng dải độ khô chung cho bùn lọc sản xuất để dự báo bánh của bùn XLNT.
Phương án sử dụng bùn sau ép cần căn cứ thành phần, hóa chất đã châm, điều kiện tiếp nhận và hồ sơ của cơ sở. Không gọi mọi bánh bùn mía đường là phân hữu cơ dùng ngay. Nguồn gốc của bùn phải được giữ xuyên suốt từ lấy mẫu đến xử lý sau ép.
So sánh tổng chi phí theo cả mùa: điện đo, polymer, nước rửa, nhân công, vận chuyển bánh, phụ tùng và thời gian mất khả năng ép. Bố trí lịch vệ sinh, bảo quản và kiểm tra trước vụ tiếp theo theo hướng dẫn thiết bị; không tính chỉ giá mua máy.
Câu hỏi thường gặp
Máy ép bùn có thay máy xử lý bã mía không?
Không thể coi hai nhiệm vụ là một. Cần nêu đúng dòng vật chất và thử riêng nếu muốn xử lý phụ phẩm ngoài bùn XLNT.
Chỉ cần chọn model lớn để chạy suốt mùa?
Chưa đủ. Phải xác nhận tải thực, tiền xử lý, điều kiện rửa, bảo trì, lưu chứa khi dừng và khả năng đạt chất lượng đầu ra.
Khi nào cần thử lại?
Khi nguồn bùn, tỷ lệ trộn, hóa chất hoặc điều kiện vận hành thay đổi ngoài phạm vi đã thử, đặc biệt giữa các giai đoạn mùa vụ.
Chuẩn bị dữ liệu để chọn cấu hình
Gửi lưu lượng bùn theo ca, kết quả DS có phương pháp đo, giờ vận hành hữu ích, mô tả nguồn bùn, hóa chất đang dùng và ảnh tuyến xử lý qua trang tư vấn kỹ thuật SVNCORP. Bước tiếp theo là đối chiếu dữ liệu với ma trận máy ép bùn trục vít, kiểm tra điều kiện công bố của từng model và thống nhất phép thử trước khi chọn cấu hình.
Xem thêm cách tính tải Q–DS và công suất theo ca và cách thử polymer cho bùn thực tế.
